‘De wereldvrede kan niet gewaarborgd zijn zonder creatieve inspanningen die opgewassen zijn tegen de gevaren die haar bedreigen’

Uit het plan van oprichting van de EGKS, 9  mei 1950

Nog maar enkele decennia geleden stonden Frankrijk en Duitsland even dreigend tegenover elkaar als nu het Westen en de Arabische wereld. Geestelijk vader van Verenigd Europa, Robert Schuman werd van Fransman Duitser en later weer Fransman. Simpelweg doordat de grens een stukje opschoof. Hij droeg beide werelden in zich. Barack Obama heeft een soortgelijke persoonlijke geschiedenis. Hij draagt Amerika, Afrika, het Christendom en de Islam in zich. Beiden weten, uit ervaring, hoe verrijkend verschil kan werken. Als je insluit en niet buiten sluit. Dat is de weg die Europa in 1950 koos en stap voor stap doorzet. De Verenigde Staten kiezen nu een soortgelijk pad.

Caïro, 4 juni 2009:

Barack Obama roept op tot een dialoog tussen Islam en het Westen. Hij citeert uit de Koran, benoemt verschillen en roept op om ‘naar elkaar te luisteren, van elkaar te leren, elkaar te respecteren en overeenstemming te vinden’. Obama spreekt zich uit voor een vrij Palestina en voor handel en diplomatieke banden tussen Israël en de Arabische staten. Vrijhandel als de basis voor vrede.

De Europese Unie is op dezelfde gedachte gestoeld: vrijhandel als basis voor vrede. Geestelijk vader van de EU, Robert Schuman, besefte al tijdens WOII hoe krankzinnig het is als mensen elkaar de kop in slaan. Wanneer je wederzijds afhankelijk bent, doe je dat niet. Een verenigd Europa begon met de EGKS, Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, tussen Frankrijk en Duitsland.

Verklaring van Robert Schuman op 9 mei 1950: ‘De solidariteit van de aldus tot stand gekomen productie [dit is de EGKS, nonfiXe], zal tonen dat een oorlog tussen Frankrijk en Duitsland niet alleen ondenkbaar, maar ook materieel onmogelijk wordt. De oprichting van deze machtige productie-eenheid, die zal openstaan voor alle landen die zich daarbij willen aansluiten, en die zal uitlopen op het voorzien van de basiselementen van de industriële productie volgens dezelfde voorwaarden aan al de bijeengebrachte landen, zal de werkelijke grondslag voor hun economische eenwording vormen.’

De twee gezworen vijanden, Frankrijk en Duitsland, die al twee wereldoorlogen hadden uitgevochten, werden handelspartner. Langzaam groeide het handelsverdrag uit tot een Europese Unie en verder, tot een Europese Economische Ruimte (EER) en een Common European Economic Space, zoals Schuman en zijn geestverwant Monnet beoogd hadden.

‘Deze productie zal aan de hele wereld worden aangeboden, zonder onderscheid of uitsluiting, om bij te dragen aan de verhoging van de levensstandaard en de vooruitgang van vreedzame verwezenlijkingen. (Europa zal met de toegenomen middelen de realisatie van een van zijn essentiële taken kunnen voortzetten: de ontwikkeling van het Afrikaanse continent. *)’ staat in dezelfde verklaring. De toevoeging waarmee de ontwikkeling van het Afrikaanse continent een belangrijke taak van Europa wordt genoemd is van Jean Monnet.

In oorsprong stond de EU open voor alle landen die willen deelnemen, mits er aan basisvoorwaarden (zoals een democratisch bestel en naleving van de mensenrechten) werd voldaan. Waarom? Voor vrede!

Barack Obama volgt hetzelfde principe: vrede door vrijhandel. De Europese Unie ook nog steeds. Daarom moeten landen zoals Turkije juist wel lid worden. Daarom werkt Sarkozy (en met hem Angela Merkel) aan een Union de Mediterranée. Common spaces die zich langzaam maar zeker uitbreiden als inkt op vloeipapier, via Marokko en Syrië, naar Israël en Palestina, verder op weg naar wereldvrede.

Een dag nadat hij de Koran citeerde in Caïro, staat  de Amerikaanse president weer op de voorpagina van diverse kranten. Obama in Buchenwald: ‘Ahmadinejad zou dit moeten zien’, zegt de president van de Verenigde Staten over zijn Iranese collega. Op de foto staat Obama alleen, met een witte roos bij de gedenkplaat die dezelfde temperatuur heeft als het menselijk lichaam. Het signaal is duidelijk: De VS sluit de Arabische landen én Israël in, op een natuurlijke wijze, die doet denken aan de manier waarop Mahatma Gandhi vrede nastreefde.

nonfiXe, 6 juni, 2009

Share this: