‘The biggest threat to humanity is not the evil of bad persons. It is the passivity of the good ones’ Martin Luther King
Iedereen is verantwoordelijk is voor de eigen daden en moet zich steeds afvragen: Is dat zo? Doe ik hieraan mee?
Ook het naleven van wetten is onderworpen aan een dergelijk zelfonderzoek. We leven weliswaar in een democratie, waarin we volksvertegenwoordigers hebben aangesteld om de wet vorm te geven, toch, als we ontdekken dat de wet in strijd is met de ethiek die voortkomt uit de rechten van de mens of wanneer deze schade toebrengt aan de aarde, dan dienen we ons te verzetten. Geweldloos, maar actief.
Instituten hebben de gewoonte om zichzelf in stand te houden en regels toe te passen vanwege de regels zelf en niet voor de mens. De vragen: ‘Is dat zo? Doe ik hieraan mee?’ worden dan niet meer gesteld. Dat is een gevaarlijke houding.
Neem de asielprocedure in Nederland. Een vluchteling wordt geacht zich te melden en te legitimeren. Als je om hulp vraagt, doe je dat bij iemand die je vertrouwt, is de achterliggende gedachte. Dat vertrouwen moet je dus geven. De legitimatieplicht is echter verworden tot een methode om vluchtelingen af te wijzen. De bewijslast ligt bij de asielzoeker. In de procedure is geen ruimte voor andere gewoonten dan de Westerse en geen plaats voor empathie. Jaarlijks worden er miljoenen baby’s geboren die niet bij een burgerlijke stand (kunnen) worden aangegeven. Zij zullen zich maar met moeite kunnen legitimeren. In veel dictaturen is het vrijwel onmogelijk om aan een paspoort of uitreisvisum te komen. Mensen die onderdrukt worden kunnen twee dingen doen: berusten of vluchten. Dat laatste uiteraard zonder papieren en vaak onder erbarmelijke omstandigheden, als verstekeling in de nacht.
Het Nederlandse immigratiebeleid is zo vormgegeven dat de mens eruit verdwenen is en daarvoor in de plaats zijn nummers en kaders gesteld. Het gaat als volgt: de vluchteling meldt zich aan. Er volgen twee interviews. Het eerste gehoor wordt afgenomen door ambtenaar 1. Die vraagt naar identiteit en papieren. Het tweede gehoor wordt afgenomen door ambtenaar 2. Deze gaat in op het vluchtverhaal en noteert dit. Vaak in erbarmelijk slecht Nederlands. De taalkundige fouten zijn soms zo groot dat de zinnen onleesbaar worden. Een tolk vertaalt. In sommige gevallen zijn er nauwelijks goede tolken voorhanden. Toch wordt ieder woord gewogen, door ambtenaar 3. De laatste is de beslisambtenaar. Deze leest de verslagen van collega’s 1 en 2 en past een beslisboom toe.
De vluchteling die zich niet kan legitimeren met een geldig paspoort, valt onder de definitie ‘ongeloofwaardig’. Daarmee schuiven de Nederlandse autoriteiten alle verantwoordelijkheid om een medemens te beschermen van zich af. Immers iemand die ongeloofwaardig is (lees: een leugenaar) hoef je niet te helpen. De ongeloofwaardige vluchteling komt in een ‘toetsingskader’ waarbij het vluchtverhaal gescand wordt op tegenstrijdigheden. Die zijn gemakkelijk te vinden. Immers via een tolk verhalen over traumatische ervaringen, leidt per definitie tot inconsistenties. Vooral als de vragensteller zich niet in je heeft verplaatst en niet heeft geprobeerd om te horen wat je wilt zeggen, maar je op de letter pakt. Ambtenaar 3 heeft de vluchteling zelf nooit gezien. Hij of zij neemt een beslissing die een ongelooflijke impact heeft op het leven van een ander, zonder die ander daarvoor in de ogen te hoeven kijken. De vluchteling is een nummer. Bovendien, net als bij de visserij, wordt er gewerkt met quota. We kunnen immers niet iedereen toelaten….
De vluchteling wordt afgewezen. Er rest nog één optie: in beroep gaan bij de bestuursrechter. Ook dit beroep is een geformaliseerde dans tussen rechter, IND en advocaat. De rechter mag slechts marginaal toetsen. Dat wil zoveel zeggen als kijken of de IND de regels van de procedure heeft gevolgd. Ongeacht de geest van internationale vluchtelingenverdragen. De zitting draait om enkele kernwoorden: ongeloofwaardig, inconsistent, tegenstrijdig, vaag en summier. Asiel advocaat en IND spelen woordspelletjes zoals kinderen welles/nietes roepen. Om echte argumentatie gaat het allang niet meer. De vluchteling zit er tussen in. Meestal alleen naast de tolk.
De robotisering van de immigratiedienst en de xenofobie van het systeem kosten mensen letterlijk het leven. Maar niemand neemt persoonlijke verantwoordelijkheid. ‘Zo is het systeem en we leven in een democratisch land’, is een veelgehoorde verdediging. De institutionalisering echter van deze democratisch vastgestelde procedure heeft ertoe geleid dat mensen die niet precies in het juiste vakje vallen, zonder enige gewetenswroeging door Nederlandse ambtenaren worden gemangeld en psychisch en fysiek kapot worden gemaakt.
Deze procedure is in strijd met het leven zelf. Het ‘vreemdelingen’ beleid is in strijd met het leven zelf. Het is zelfs in strijd met het eigenbelang van de Westerse wereld. Terwijl het rijke Westen grijzer en leger wordt, groeit de bevolking in arme landen exponentieel. De jonge hongerigen gaan op zoek naar voedsel, water en andere basisbehoeften. Goedschiks of kwaadschiks. De oude rijken hebben arbeidskrachten nodig. Beide groepen leven in onzekerheid: de een sterft van armoede, de ander sterft in angst.
De oplossing is simpel: bouw geen forten, maar laat mensen toe. Meng, nodig uit, verdeel de welvaart, leer van elkaar, ga relaties aan.
nonfiXe, mei 2009
Plaats een reactie for “Eigen verantwoordelijkheid en eigen belang”